Informacje o Psim Polu

Juzef,06.01.2008   


    Psie Pole to obecne wrocławskie osiedle administracyjne na terenie dawnej dzielnicy Psie Pole. Od 2004 roku stanowi część osiedla Psie Pole Zawidawie.
Położone nad rzeką Widawą, od północy wzdłuż linii kolejowej do Oleśnicy graniczy kolejno z Kłokoczycami, Zakrzowem i Miłostowem, od wschodu z gminą Długołęka, od południa ze Zgorzeliskiem, od południowego zachodu przez Widawę z Kowalami.    
    Centralną część osiedla stanowi dawny rynek, obecnie, ze względu na lokalizację przystanku autobusowego, kluczowy węzeł przesiadkowy okolicy. Główna ulica, czyli fragment ul. Krzywoustego, zabudowana jest kamienicami z przełomu XIX/XX w., z których większość doczekała się gruntownej renowacji w 2007 i 2008 roku.
W obrębie Psiego Pola występuje także zabudowa podmiejska oraz wielorodzinne budynki z "wielkiej płyty" powstałe w czasach PRL'u na potrzeby pracowników pobliskich fabryk Polaru oraz Hydralu. Nieco na uboczu, za linią kolejową do Oleśnicy, w rejonie ul. Piwnika - Ponurego znajduje się osiedle domów wielorodzinnych zbudowane w latach 1940 - 42, również należące do osiedla. W obrębie Psiego Pola - Zawidawia zamieszkuje ok. 24tys. mieszkańców.

Nazwa
    Dawne nazwy miejscowości to: Hundisfeld (około 1104), Psiepoley (około 1104), Psepole (1206 ~ 1305), campus canum (1139), canum villa (1212), caninus campus (1281, 1335), Huntsfelt (1274), Hundzfelt (1305), Friedriechsfelde (1743– 749), Hundsfeld (do 1945). Tak więc jak widać za wyjątkiem kilkuletniego incydentu z "Friedriechsfelde", miasteczko nazywało się właściwie "Psie Pole".
    Na temat pochodzenia nazwy Psie Pole istnieje wiele hipotez. Jednym z podań jest to oparte na relacji Wincentego Kadłubka, opisującego w swojej kronice bitwę na Psim Polu, która miała się w tej okolicy odbyć w roku 1109 pomiędzy wojskami króla niemieckiego Henryka V a oddziałami Bolesława Krzywoustego.
Było ono intensywnie wykorzystywane w czasach Polski Ludowej jako element propagandy antyniemieckiej. Do dziś na skwerze obok budynku "Avii" stoi pomnik z lat 50. upamiętniający "zwycięstwo polskiego oręża nad niemieckim najeźdźcą".
Współczesne badania historyków wywodzą nazwę "Psie Pole" raczej od faktu, że tutejsze ziemie nie miały wielkiej wartości, były liche, czyli psie - to z racji podmokłego charakteru i corocznych powodzi na tym terenie. Powszechny obecnie podzielany przez większość historyków pogląd głosi, że bitwa na Psim Polu albo w ogóle nie miała miejsca, albo odbyła się tu jakaś mało znacząca potyczka, z której zwycięsko wyszły oddziały Krzywoustego.

Historia rozwoju
    Prawa miejskie przyznano Psiemu Polu w 1252r. Przed 1206 r. wieś była własnością książąt wrocławskich, a od 1206r. do 1810r. należała do klasztoru św. Wincentego we Wrocławiu. W XIX wieku od 1820 r. Psie Pole było w rękach F. W. A. Mensa i jego spadkobierców – panów na Zakrzowie, Pawłowicach i Kłokoczycach. W 1856 r. właścicielem jest Moritz Eichborn z Wrocławia, a w 1876 r. majątek nabył radca miejski Wilhelm Korn z Wrocławia.
Pierwsza pewna wzmianka o Psim Polu pochodzi z 1206 r., kiedy to Henryk I wymienił się swoimi posiadłościami wokół Psiego Pola na Oławę.
W 1274 r. Otto von Biberstein otrzymał za wierną służbę folwark w Psim Polu, później sprzedany kupcom wrocławskim. Wynika z tego, że miejscowość dzieliła się na trzy jednostki: wieś na prawie niemieckim, folwark i część klasztorną.
Od 1294 r. Psie Pole wchodzi w skład księstwa głogowskiego, a po jego dalszym podziale od 1312 r. do księstwa oleśnickiego (już do czasu przyłączenia do Wrocławia).
Od początku XVI w. zaznaczają się w okolicy wpływy luteranizmu. Opaci klasztorni stosunkowo skutecznie przeciwstawiają się budowie zboru i uruchomieniu szkoły ewangelickiej. Budowa pierwszego kościoła ewangelickiego miała miejsce w 1603 r.
W 1692 r. miasto i dobra pozyskuje ponownie opat klasztoru św. Wincentego Christoph Langer. Rządy klasztorne zaowocowały odebraniem ewangelikom szkoły i nasileniem procesów rekatolicyzacji. Akcja ta okazała się jednak mało skuteczna i większość mieszkańców pozostała luterańska.
W 1785 r. protestanci powtórnie starają się o zgodę na budowę zboru. Ostatecznie inwestycję rozpoczęto w 1791 r. Uroczysta pierwsza msza odbyła się 9 czerwca 1793 r. W skład parafii ewangelickiej wchodziły początkowo również: Zakrzów, Pawłowice, Kłokoczyce, od 1826 r. Biskupice Widawskie, od 1844 r. także Sołtysowice.
W 1806r. Psie Pole zajęły wojska napoleońskie oblegające Wrocław, dopuszczając się tu gwałtów i grabieży, mimo że władze miasteczka poleciły mieszkańcom oddawanie okupantom wszystkiego, czego zażądają. Swą kwaterę w Psim Polu miał nawet przez pewien czas brat cesarza Napoleona - Hieronim Bonaparte.
    Najdynamiczniej Psie Pole zaczęło sie rozwijać w XIX wieku. Już przyjęcie postanowień prawa o miastach w 1820 r. świadczy o ambicjach i możliwościach miejscowości, którą stać było na kosztowne utrzymanie urzędników samorządowych.
W 1789r. miasteczko liczyło 769 mieszkańców w 89 budynkach (26 z nich było krytych dachówką), w 1899r. - 1766, a w 1910r. - 2472 mieszkańców.
Pod koniec XIX w. rozpoczął się rozwój wielkiego przemysłu. W 1895 r. powstaje wielka cegielnia Hartrampfa, następnie fabryka pomp Heerde oraz wielkie zakłady pralnicze.
Rozpooczęło się porządkowanie miasta. I tak w 1888 r. nadano nazwy ulicom i placom zaopatrując je w odpowiednie tabliczki informacyjne.
1 listopada 1886 otwarto stację kolejową (obecnie Wrocław Psie Pole) na linii Wrocław-Oleśnica. W 1881 Psie Pole posiadało już łączność telefoniczną z Wrocławiem. W 1894 r. otworzono łaźnię miejską. Od 1905 r. działał tu zakład gazowniczy, co umożliwiło wprowadzenie oświetlenia ulicznego. Przed I wojną światową (1912 r.) rozpoczęto rozbudowę sieci wodociągowej, ale wojna przeszkodziła w ułożeniu kanalizacji.
    Mimo wczesnej lokacji w charakterze miasta, Psie Pole nigdy nie miało szansy na rozwinięcie się w pełni jako samodzielna jednostka. Przyczyną była bliskość dużego miasta - Wrocławia, którego władze nie pozwalały na wzrost "konkurencji" tuż pod bokiem. Ślady tego widać i dziś, gdyż mimo ewidentnie miejskiego charakteru miejscowości, nie wykształcił się tu np. tradycyjny szachownicowy układ ulic z rynkiem pośrodku, a rozmieszczenie zabudowań wzdłuż jednej głównej ulicy bardziej przypomina wieś.
I tak Psie Pole zostało wcielone do Wrocławia w 1928 r.
    W czasie II wojny światowej na Psim Polu istniał obóz pracy przymusowej. Mieścił się na terenach dzisiejszego LZNu, a jego więźniowie budowali zakłady Rhein-Metall-Borsig czyli obecną starą część Hydralu. W wyniku działań wojennych Psie Pole nie ucierpiało znacznie, za wyjątkiem zniszczenia obu miejscowych kościołów. Wojska niemieckie wycofały się stamtąd w połowie lutego 1945r. Osiedle nie było szczególnie bronione, choć drobne ślady wojny można dostrzec do dzisiaj.
    Psie Pole w latach powojennych zyskało na znaczeniu. Jako miejsce rzekomej bitwy polsko-niemieckiej w 1109r. stało się ważnym elementem propagandowym. W 1949r. na terenach przyległych do dzisiejszych zakładów PZL-Hydral zorganizowano ogólnopolską imprezę dożynkową z udziałem władz państwowych ( z tow. Gomułką na czele). Późniejsze lata przyniosły rozwój związany z powstaniem w okolicy dużych zakładów przemysłowych - WSK a później PZL Hydral, Polaru, Stolbudu. Zaczęły powstawać nowe zabudowania w technologii wielkiej płyty, które do dziś stanowią wątpliwy estetycznie element krajobrazu osiedla.

Dzień dzisiejszy
    W obecnych czasach tracą na znaczeniu wielkie okoliczne zakłady pracy, które niegdyś były podstawą zatrudnienia okolicznej ludności. Z tego względu właśnie na Psim Polu od 2005r. działa program "Partnerstwo dla Zawidawia" realizowany m.in. przez Fundację Dolnośląski Projekt Społeczny, mający na celu poprawę sytuacji zawodowej ludzi w obliczu przekształceń na rynku pracy.
Obręb starego Psiego Pola, mimo upływu lat, zachował klimat niemal niezmieniony od początku XX w. Także w sensie negatywnym, gdyż niektóre miejsca zdają się nie widzieć od tego czasu remontu. Dopiero od roku 2007 zauważyć można zmiany na lepsze, tzn. gruntowne remonty kolejnych starych kamienic w centrum. Są również plany odciążenia rynku Psiego Pola przez budowę łącznika Litewska - al. Sobieskiego oraz remontu ciągu ul. Krzywoustego w rejonie osiedla. Czas pokaże, na ile zostaną one zrealizowane.